Làm sao chứng minh kết quả bốc thăm NOXH là ngẫu nhiên
Câu trả lời ngắn: công bố đủ dữ liệu để bất kỳ ai cũng tính lại được kết quả, và đảm bảo không một bên nào nắm đủ dữ liệu đó trước giờ mở phiên. Phần dài nằm ở cách chia quyền giữa các bên.
Tổng quan: Bốc thăm NOXH là gì — quy định, bốc thăm trực tuyến và trực tiếp →Vì sao nói suông là không đủ
Một hệ thống bốc thăm nói rằng mình dùng hàm ngẫu nhiên không chứng minh được điều gì. Người dân không đọc được mã nguồn, và ngay cả khi đọc được thì cũng không biết bản đang chạy có đúng bản đó không. Vấn đề không nằm ở thuật toán, mà ở chỗ ai có thể biết trước kết quả.
Chia hạt giống thành nhiều lớp
Cách giải là làm cho không bên nào nắm đủ dữ liệu đầu vào. Hạt giống của phiên bốc thăm được ghép từ ba chuỗi do ba nguồn khác nhau cung cấp:
- Chuỗi do máy chủ sinh. Sinh tự động trước giờ mở phiên và niêm phong. Đội kỹ thuật vận hành hệ thống nhưng không đọc được giá trị này.
- Chuỗi do tổ giám sát nhập. Đại diện tổ giám sát gõ trực tiếp tại hội trường, trước mặt người dân, ngay trước khi mở phiên.
- Chuỗi lấy từ nền tảng blockchain công khai. Lấy từ một khối được tạo tại thời điểm mở phiên. Không ai biết trước giá trị của khối chưa được tạo.
Ba chuỗi được băm lại thành một hạt giống duy nhất. Thiếu bất kỳ lớp nào cũng không tính ra được hạt giống, nên không bên nào biết trước kết quả, kể cả đội kỹ thuật.
Blockchain ở đây dùng để làm gì
Chỉ một việc: cung cấp một giá trị mà không ai đoán trước được và ai cũng kiểm tra lại được. Nó không lưu hồ sơ người dân, không thay thế biên bản, không làm hệ thống nhanh hơn. Nói blockchain khiến việc bốc thăm minh bạch là nói thừa. Việc làm nó minh bạch là chia nguồn ngẫu nhiên và công bố đầy đủ sau phiên.
Ba thứ phải công bố sau phiên
- Ba chuỗi ngẫu nhiên đầu vào
- Hạt giống cuối cùng và cách nó được tính
- Danh sách trúng theo từng nhóm đối tượng, đã có chữ ký của các bên chứng kiến
Thiếu một trong ba thứ này thì việc công bố chỉ mang tính hình thức, và buổi bốc thăm vẫn có thể bị đặt câu hỏi sau nhiều tháng.
01
02